Ontvang een gratis set OK-kaarten
Een broodje filet Americain

Deze vakantie las ik het boek De Corporate Tribe van Danielle Braun en Jitske Kramer. In hun veelgeprezen managementboek geven zij organisatielessen uit de antropologie. Dit boek laat ons zien dat organisaties veel kunnen leren van de cultuur, rituelen en gebruiken van volken over de hele wereld. Het nationale rugbyteam van Nieuw-Zeeland die de traditionele Maori-dans opvoert voorafgaand aan een wedstrijd of het Holi-feest in Nepal, waar toeristen en locals elkaar kleuren met poeder om de lente te vieren. Cultuur is er altijd en overal.

Ook iedere organisatie heeft zijn eigen cultuur; je voelt het vaak al als je binnenstapt. De manier hoe je wordt ontvangen of hoe het kantoor is ingericht. ‘Cultuur zit in de ruimte tussen mensen. Vergelijk het met een bord spaghetti: probeer je er één draadje tussenuit te halen, dan neem je de hele kluwen mee.’ (2016, Braun & Kramer)

Een broodje filet Americain

Een voor mij sprekend voorbeeld uit het boek over een, voor de politieorganisatie belangrijk ritueel, gaat over het eten van een broodje filet Americain. Iedere keer nadat een agent bij een ‘springer’ was geweest, aten de aanwezige agenten gezamenlijk een broodje filet om op adem te komen. Het broodje filet Americain is bedoeld om met elkaar het goede gesprek te voeren met oprechte aandacht van collega’s. In dit moment worden met elkaar de eerste emoties verwerkt. De morbide overeenkomst van filet Americain met het rauwe vlees is een wezenlijk onderdeel van het ritueel.

De korpsleiding was van mening dat het eten van het broodje filet Americain niet wenselijk was. Het zonder blikken of blozen opeten van zo’n broodje na een zelfmoord stond voor de heersende machocultuur waar zij vanaf wilden. Zij vergaten echter dat het verbieden van het eten van het broodje ook stond voor het opheffen van het samenkomen van de agenten en het steunen van elkaar bij het verwerken van de eerste emoties na deze heftige gebeurtenis.

Rituelen

Net als de politieorganisatie kent iedere organisatie zo zijn eigen rituelen. Zo ook het onderwijs en de kinderopvang. Rituelen die voor buitenstaanders soms onbelangrijk of zelfs onnozel of absurd lijken, maar die een belangrijke functie hebben voor de mensen in de organisatie. ‘Een ritueel maakt van iets alledaags iets buitengewoon, van een moment een bezield moment, geeft betekenis aan tijd, benadrukt waar we bij horen, waar voor we staan, wat er werkelijk toedoet.’ (2016, Braun & Kramer) De voorbeelden zijn eindeloos ook in het onderwijs en in de kinderopvang: het kamp en musical van groep 8, het uitzwaaien van groep 2 naar groep 3, het ‘smakelijk eten’ zingen op het kinderdagverblijf, het afscheidsritueel als een kind naar de basisschool gaat, etc. Braun & Kramer geven aan dat rituelen belangrijke overgangsmomenten markeren; van oud naar nieuw, van binnen naar buiten of een moment van samengaan en ontmoeten.

Elkaars rituelen leren kennen

Bij de ontwikkeling van een kindcentrum komen organisaties voor onderwijs en kinderopvang in aanraking met elkaars rituelen. Hoewel beide organisaties werken met dezelfde doelgroep kennen zij vanuit een andere oorsprong, andere wet- en regelgeving, andere kennis en focus, een totaal andere cultuur. Bij het ontwikkelen van een kindcentrum kan dit nog wel eens voor verwarring en onbegrip zorgen. Gewoonten en rituelen die voor het onderwijs normaal en vanzelfsprekend zijn, zijn dat niet voor de kinderopvang en andersom. Het is dan makkelijk om vanuit je eigen cultuur te oordelen over de ander. En bij het maken van afspraken lijkt het vaak het meest eenvoudig om te kiezen voor de gewoonten van de één of van de ander.

Wat is in jouw organisatie het broodje filet Americain?

Maar net als verbieden van het broodje filet American bij de politie kan dit pijnlijk zijn voor de betrokkenen. Dit pleit voor zorgvuldigheid en respect voor elkaars rituelen. Wees oprecht nieuwsgierig naar elkaars gewoonten en rituelen. Wat maakt dat dit zo belangrijk is? Welke functie en waarde heeft het? Heb respect voor de rituelen van de ander ook als je er zelf niets van begrijpt. Doe het niet af als onbelangrijk of onnozel. Verwacht niet dat de anderen hun rituelen zomaar overboord gooien. Maar geef ruimte aan het ontwikkelen van nieuwe gezamenlijke rituelen die horen bij de nieuwe organisatie. Leer dus het ‘broodje filet Americain’ kennen van jouw eigen organisatie en ga op zoek naar die van de ander. Wij zijn heel benieuwd welke je tegenkomt!

 

Reageer

Uw e-mailadres zal niet worden gepubliceerd. Alle velden met * zijn verplicht